Kennisbank
Data op ordenovember 2026 5 min leestijd

Je dashboards zijn het probleem niet.
Je data wel.

Door Arend van der Pauw

Twijfel je aan je rapportages, dan heb je zelden een nieuw dashboard nodig. Je hebt vaste definities nodig, één bron waar alle cijfers vandaan komen, en iemand die eigenaar is van die cijfers. Een nieuw dashboard op dezelfde data laat dezelfde fouten zien, alleen mooier.

Herken je dit? Er komt een nieuw rapportagepakket. De eerste weken is iedereen enthousiast. Na een paar maanden ligt er weer een Excel naast, om te controleren of het klopt. Het dashboard deed niets fout. Het liet zien wat er in de data zat.

Waar gaat de tijd nu naartoe?

Implement Consulting Group vroeg meer dan 500 finance business partners waar hun tijd heen gaat. Een finance business partner is de financieel specialist die managers helpt om beslissingen te nemen. Ongeveer 70% van hun tijd ging op aan data ophalen, controleren, rapporten maken en analyseren. Zo'n 30% bleef over voor waar ze eigenlijk voor zijn: inzicht geven en beslissingen ondersteunen. Ze wilden die verhouding zelf het liefst omdraaien.

Een kanttekening: het onderzoek ging over grotere organisaties met een eigen finance-afdeling (Implement Consulting Group, "Building a business finance framework", 2018). In het mkb is er meestal geen afdeling. Daar doet de controller, de boekhouder of de ondernemer dit werk erbij. Voor het mkb ken ik geen vergelijkbare cijfers, maar er is weinig reden om aan te nemen dat de verhouding daar beter is.

Wat is het verschil tussen informatie en inzicht?

Informatie is wat er gebeurde. Het rapport, het getal: de omzet van oktober, de openstaande debiteuren, de uren per project.

Inzicht is de stap daarna. Waarom is de marge op dit project gezakt? En wat doe je er deze week aan?

Een dashboard levert informatie. Inzicht begint pas als je het getal vertrouwt. Zolang de eerste vraag in het overleg is of het cijfer wel klopt, kom je niet verder dan informatie. De tijd gaat dan naar controleren, en het beslissen schuift op.

Waarom lost een nieuw dashboard het niet op?

Dashboards zijn een commodity geworden: iets dat overal te krijgen is en weinig onderscheid maakt. Elk boekhoudpakket heeft er een. Heb je Power BI al, dan kun je daar prima mee verder. En met AI zet je tegenwoordig in een middag een dashboard neer.

Of de cijfers eronder kloppen, is geen commodity. Dat hangt af van hoe je systemen aan elkaar gekoppeld zijn, wat je onder elk cijfer verstaat en wie dat bewaakt. Een nieuw dashboard verandert daar niets aan. Het toont dezelfde data, met dezelfde fouten erin.

Waar gaat het in het mkb meestal mis?

Vier oorzaken komen steeds terug.

  • 1.Dezelfde KPI met drie definities. Een KPI is een kerncijfer waarop je stuurt, zoals omzet of marge. Vraag drie mensen wat omzet is en je krijgt drie antwoorden: wat er gefactureerd is, wat er in de boekhouding geboekt is, of wat er op de bank binnenkwam. Alle drie kloppen. Ze zijn alleen niet hetzelfde, en in het overleg weet niemand welke er op het scherm staat.
  • 2.Koppelingen op namen in plaats van ID's. Een ID is een vast nummer dat een klant, product of project in een systeem krijgt. Wie systemen op naam koppelt, krijgt problemen zodra "Jansen BV" in het CRM "Jansen B.V." heet in de boekhouding. Voor de computer zijn dat twee klanten. De omzet van Jansen valt dan in tweeën, of verdwijnt uit het rapport.
  • 3.Excel-handwerk tussen bron en rapport. De cijfers komen uit de boekhouding, gaan via een export naar Excel, worden daar aangepast en gaan dan pas het rapport in. Elke stap met de hand is een plek waar het mis kan gaan. Achteraf ziet niemand meer wat er is veranderd.
  • 4.Niemand is eigenaar van een definitie. Ooit heeft iemand bedacht hoe de marge berekend wordt. Die persoon is vertrokken, of weet het zelf niet meer precies. Spreken twee rapporten elkaar tegen, dan is er niemand die beslist welke klopt.

Wat is data-eigenaarschap, en wie moet het zijn?

Data-eigenaarschap betekent dat er per cijfer één persoon is die beslist wat het betekent. Die persoon legt vast wat er wel en niet meetelt, en welk systeem leidend is als twee systemen verschillen.

Dat is meestal niet iemand van IT. IT kan de koppeling bouwen, maar weet niet of een creditnota bij de omzet van deze maand hoort. Dat weet de controller, de financieel manager of de ondernemer zelf.

Leg het ook vast: de definitie, wie hem heeft goedgekeurd en wanneer. Dan hoeft niemand het over een jaar opnieuw uit te zoeken. In "Waar komt dit getal vandaan?" lees je hoe je dat aanpakt zonder groot project.

Hoe ziet een fundament onder je rapportages eruit?

Een betrouwbare rapportage begint onder het dashboard. Drie dingen maken het verschil.

  • 1.Koppelen. Je systemen leveren hun gegevens automatisch aan één centrale plek. Er zit geen export en geen Excel meer tussen.
  • 2.Een relatiemodel. Dat is de afspraak hoe gegevens uit verschillende systemen bij elkaar horen. Klant, order, factuur en betaling worden via vaste nummers aan elkaar verbonden, en niet via namen. Zo is Jansen overal dezelfde Jansen.
  • 3.Bevragen met bronvermelding. Elk antwoord komt met de regels uit het bronsysteem waar het op gebaseerd is. Twijfel je aan een getal, dan kijk je door tot de factuur of de boeking.

Je bestaande dashboard kan blijven. Heb je Power BI al, dan laat je het op deze ene bron draaien in plaats van op losse exports.

Zo heb ik Eagle Engine ingericht: koppelingen die ik controleer, vastgelegde definities, en vragen die je in gewone taal kunt stellen, met een antwoord dat je kunt herleiden tot de bron.

Waar begin je?

Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Begin klein.

  • 1.Kies drie cijfers waar het vaakst discussie over is. Meestal zitten omzet, marge of openstaande debiteuren erbij.
  • 2.Leg per cijfer de definitie en de eigenaar vast. Eén zin wat het is, één naam wie erover gaat.
  • 3.Zoek het handwerk tussen bron en rapport. Waar wordt er geëxporteerd, overgetikt of in Excel samengevoegd? Daar zit de eerste koppeling.

Wil je weten waarom cijfers in dashboards zo vaak afwijken van de bron? Lees dan "Ik vertrouw mijn rapportages niet".

Over welk cijfer wordt bij jou
het vaakst gediscussieerd?

Vertel het me. Dan kijken we samen waar het misgaat, en of een vaste definitie en één bron het oplossen.

Plan een kennismakingsgesprek